تفاوت بازالت و گرانیت

ما می خواهیم با بررسی تفاوت بازالت و گرانیت چشم انداز بهتری نسبت به استفاده سنگ در صنعت ساختمان ایجاد کنیم، استفاده از سنگ در صنایع مختلف و یا استفاده از آن‌ها با اهداف گوناگون، از دیرباز تا امروز بسیار رواج داشته است. شاید بتوان بیشترین کاربرد سنگ را در صنعت ساختمان دانست که از انواع سنگ‌های طبیعی برای ساخت و ساز ساختمان و با اهداف مختلف استفاده می‌شود. استفاده از سنگ به عنوان نمای ساختمان، سنگفرش، ساخت ستون‌ها و … در صنعت ساختمان بسیار متدوال است. یکی از دلایل استفاده از سنگ در طراحی و ساخت ساختمان این است که نمای ساختمان‌ها بیش از سایر قسمت‌های آن در معرض عوامل مختلف مانند تغییرات دمایی و آب و هوایی و فرسایش توسط باد و خاک قرار دارند به همین دلیل باید از موادی استفاده شود که مقاومت بالایی در برابر این عوامل مختلف از خود به نمایش گذارد. به همین علت از سنگ‌هایی مانند بازالت، گرانیت، تراورتن و … در صنعت راه و ساختمان بیشترین کاربرد و استفاده را دارند.

سنگ‌های بازالت و گرانیت دو نوع از سنگ‌های بسیار پر کاربرد در صنعت راه و ساختمان هستند که به وفود در کره زمین یافت شده و در دسترس قرار دارند. این دو نوع سنگ هر کدام دارای خصوصیات و ویژگی‌هایی هستند که آن‌ها را به پر کاربردترین سنگ‌ها تبدیل کرده است که در بعضی از این خصوصیات شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند که در ادامه به بررسی تفاوت بازالت و گرانیت خواهیم پرداخت.

بازالت چیست؟

برای آشنایی با تفاوت بازالت و گرانیت در ابتدا باید با هریک از این سنگ‌ها آشنا شویم. سنگ بازالت یه سنگ آذرین یا آتشفشانی برون‌ریز است. این بدین معناست که سنگ بازالت در اثر فعالیت‌های آتشفشانی به وجود آمده است. به این صورت که ماگما یا گدازه‌های آتشفشانی پس از خروج از دهانه آتشفشان‌ها بر روی سطح زمین سرد شده و تبدیل به سنگ بازالت شده‌اند. اما آیا هر گدازه‌ای به بازالت تبدیل می‌شود؟ در جواب باید گفت خیر. سنگ بازالت دارای مقادیر 45 تا 52 درصد سیلیس در ساختار خود می‌باشد. به این ترتیب گدازه‌هایی با این درصد سیلیس در صورت خروج از دهانه آتشفشان‌ها و سرد شدن بر روی سطح زمین به سنگ بازالت تبدیل می‌شود. گدازه‌های حاوی این مقادیر از سیلیس گرانروی بسیار بالایی دارند به همین دلیل می‌توانند محدوده وسیعی در حدود 20 کیلومتر را پوشش دهند و به بازالت تبدیل شوند.

بازالت یک سنگ آذرین تیره رنگ، سخت، دانه‌ریز و قلیایی است که یکی از فراوان‌ترین سنگ‌های آذرین بر روی زمین می‌باشد. نکته مهم و جالب توجه در مورد بازالت این است که این سنگ در سایر سیارات منظومه شمسی نیز به وفور یافت خواهد شد. به عنوان مثال بیش از 80 درصد سطح دشت‌های سیاره ناهید از بازالت پوشانده شده است یا درصد بسیار زیادی از سنگ‌های سطح سیاره مریخ نیز از سنگ‌های بازالتی هستند. رد پای این سنگ را در کره ماه نیز می‌توان در دیاواره‌های ماه مشاهده کرد به رنگ تیره دیده می‌شوند و در نتیجه خروج گدازه‌های بازالتی که در زیر سطح ماه در جریان هستند به وجود آمده است.

از آنجا که بازالت یک سنگ مافیک است، حاوی مواد معدنی با آهن و منیزیم قابل توجه است. اصطلاح مافیک برای کانی‌ها و سنگ‌هایی به کار می‌رود که از سیلیکات‌های آهن و منیزیم غنی هستند. از جمله این کانی‌ها می‌توان به اولیوین و پیروکسن اشاره کرد به همین خاطر سنگ‌هایی که در برگیرنده چنین کانی‌هایی باشند به سنگ‌های مافیک موسومند. مواد معدنی تشکیل دهنده بازالت نیز شامل پیروکسن، پلاژیوکلاز فلدسپات، آمفیبول و مقداری اولیوین است به همین خاطر به بازالت نیز سنگ مافیک گفته می‌شود.

از مزایای سنگ بازالت می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • دوام و طول عمر طولانی
  • قیمت مقرون به صرفه
  • چسبندگی بسیار بالا به سایر مصالح ساختمانی
  • مقاومت بسیار بالا در مقابل حرارت (از الیاف آن به عنوان عایق حرارتی استفاده می‌شود)
  • غیر سمی و سازگار با محیط زیست
  • جاذب دی اکسید کربن هوا
  • مقاوم در برابر آب
  • مقاوم در برابر سایش و خوردگی
گرانیت چیست

گرانیت چیست؟

برای درک بهتر تفاوت بازالت و گرانیت، پس از آشنایی با ساختار سنگ بازالت باید با گرانیت نیز آشنا شویم. گرانیت یا سنگ خارا به مانند بازالت یکی از فراوان‌ترین سنگ‌ها بر روی کره زمین می‌باشد. گرانیت نیز یک سنگ آذرین و آتشفشانی است با این تفاوت که درونی است. بافت گرانیت دارای دانه‌های متوسط تا درشت است به طوری که به خوبی با چشم غیر مسلح نیز قابل مشاهده است. این سنگ از کوارتز یا در کوهی، فلدسپات، میکا و مقداری از سایر کانی‌ها تشکیل شده است. با توجه به کانی‌های موجود در سنگ گرانیت و شیمی آن‌ها، این سنگ در رنگ‌های متنوعی از صورتی تا خاکستری و حتی سیاه در دسترس است.

سنگ خارا یا گرانیت به علت مقاومت بالا بسیار شناخته شده است و در ادبیات نیز نماد افراد مقاوم در برابر سختی‌های زندگی و روزگار می‌باشد. این سنگ در برابر ساییدگی و فرسایش مقاومت بسیار بالایی دارد که در هیچ یک از سنگ‌ها قابل مشاهده نیست که به همین دلیل آن را به یکی از پر کاربردترین سنگ‌ها در صنعت راه و ساختمان تبدیل کرده است. این سنگ در ساختمان‌سازی بسیار کاربرد دارد و از آن به عنوان نمای ساختمان، سنگفرش، روکابینتی، راه پله‌ها و… استفاده می‌شود. از آنجایی که گرانیت در مقابل ساییدگی بسیار مقاوم است بهترین گزینه برای پله‌های ساختمان است زیرا راه پله‌ها به دلیل رفت و آمد زیاد ساییده و آلوده می‌شوند، بنابراین باید از سنگی با مقاومت و دوام بالا برای آن‌ها استفاده کرد.

از مزایای سنگ گرانیت می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • تنوع طرح و رنگ
  • ظاهر زیبا و چشم‌نواز
  • دوام و طول عمر بالا
  • قیمت مناسب
  • دوستدار محیط زیست
  • مقاومت در برابر نفوذ آب
  • مقاومت بسیار بالا در برابر ساییدگی و خراش

 

بررسی تفاوت بازالت و گرانیت

پس از بررسی خصوصیات و ویژگی‌های سنگ‌های بازالت و گرانیت و آشنایی با مزایای هر کدام، حال نوبت به بررسی تفاوت‌های این دو سنگ پر کاربرد در صنعت ساختمان بپردازیم. در اینجا ذکر این نکته لازم است که سنگ‌های گرانیت و بازالت شباهت‌هایی نیز با یکدیگر دارند مانند اینکه هر دو از نوع سنگ‌های آذرین بوده و جزو مقاوم‌ترین سنگ‌های مورد استفاده در صنعت ساختمان می‌باشند. اما تفاوت‌های این دو سنگ به این شرح می‌باشد:

  • سنگ بازالت یک سنگ متراکم، سخت و دانه‌ریز است در صورتی که گرانیت دانه درشت می‌باشد.
  • چگالی سنگ بازالت نسبت به سنگ گرانیت بیشتر است (چگالی بازالت: 2.9 گرم بر متر مکعب و چگالی گرانیت: 2.7 گرم بر متر مکعب)
  • از آنجا که بازالت یک سنگ آذرین برونی است می‌تواند در طی چندروز تشکیل شود اما تشکیل سنگ‌های گرانیت به میلیون‌ها سال زمان نیاز دارد.
  • وزن گرانیت نسبت به بازالت بیشتر است و در صورت استفاده از آن در نمای ساختمان وزن مرده زیادی به آن وارد می‌کند.
  • چسبندگی سنگ گرانیت به ملات بسیار ضعیف است به همین دلیل فرآیند نصب آن زمان‌بر بوده و بعد از گذشت مدت زمانی ممکن است از ملات جدا شود.
  • سنگ گرانیت در طرح‌ها و رنگ‌های بسیار متنوعی در دسترس است که این امکان را فراهم می‌کند تا بتوان طرح‌ها و ایده‌های متنوع‌تری برای طراحی و ساخت ساختمان ارائه کرد.
  • قیمت بازالت نسبت به گرانیت مقرون به صرفه‌تر می‌باشد و همین امر انتخاب آن برای استفاده در نمای ساختمان را منطقی‌تر می‌کند.
  • شاید به جرأت بتوان گفت که مهم‌ترین تفاوت بازالت و گرانیت در این است که بازالت یک عایق حرارتی و صوتی بسیار خوب است که این ویژگی در گرانیت وجود نداشته و در صورت استفاده از آن در ساختمان شاهد هدررفت زیاد انرژی خواهیم بود.

همانطور که گفته شد سنگ‌های بازالت و گرانیت هریک دارای خصوصیات و ویژگی‌های منحصر به فردی هستند که به عنوان مزیتی برای هرکدام، آن‌ها به یکی از محبوب‌ترین سنگ‌ها برای استفاده در صنعت ساختمان‌سازی تبدیل کرده است. اما همین ویژگی‌ها تفاوت بازالت و گرانیت را در یک سری موارد رقم می‌زند که استفاده از هرکدام از آن‌ها برای شرایط مختلف مناسب می‌کند. این طراحان و سازندگان بناها و ساختمان‌ها هستند که با در نظر گرفتن همه شرایط انتخاب می‌کنند که برای پروژه خود از بازالت استفاده کنند یا گرانیت.

سنگ‌ها در طراحی و ساخت بناها از دیرباز تا به امروز یکی از اساسی‌ترین و اصلی‌ترین مصالح ساختمانی به شمار می‌روند. زیرا با توجه به خصوصیات و ویژگی‌هایی که دارند دوام و عمر طولانی و ایمنی برای ساکنان و یا بهره‌برداران از این بناها به ارمغان می‌آورند. بسیاری از بناهای با شکوه تاریخی مربوط به هزاران سال پیش وجود دارند که با استفاده از سنگ ساخته شده و با توجه به قرار گرفتن در معرض عوامل طبیعی و محیطی مختلف همچنان پابرجا و استوار هستند. این سنت از گذشته تا به امروز حفظ شده است و شاهد این هستیم که از سنگ‌هایی مانند بازالت و گرانیت در طراحی و ساخت بناهایی با معماری مدرن استفاده می‌شود تا زیبایی، دوام و امنیت را برای ساکنین آن به ارمغان آورد.